Giải quyết nợ đọng về văn bản hướng dẫn, đưa Luật HTX 2012 đi vào cuộc sống
Đăng ngày 06-12-2017 17:05

Ngày 6-12, tại Hà Nội, Văn phòng Chính phủ phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các cơ quan liên quan tổ chức hội nghị trực tuyến với 63 điểm cầu trên cả nước nhằm sơ kết đánh giá kết quả 05 năm triển khai thực hiện Luật Hợp tác xã (HTX) năm 2012 dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Trưởng Ban Chỉ đạo đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, HTX Vương Đình Huệ và Chủ tịch Ủy ban MTTQVN Trần Thanh Mẫn. Chủ trì tại điểm cầu Đà Nẵng là Chủ tịch UBMTTQVN thành phố Đặng Thị Kim Liên.

Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ và Chủ tịch Ủy ban MTTQVN Trần Thanh Mẫn đồng chủ trì hội nghị (Ảnh: VGP)

Tư duy mới về mô hình HTX kiểu mới

Luật HTX được Quốc hội thông qua ngày 20-12-2012 và có hiệu lực thi hành từ 1-7-2013. Sau hơn 04 năm triển khai thực hiện, kinh tế tập thể với nòng cốt là HTX, bước đầu thể hiện chuyển biến tích cực cả về chất lượng, hiệu quả. Luật đã thể hiện tư duy mới về mô hình HTX kiểu mới với hạt nhân là hợp tác, từng bước góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với cơ chế thị trường trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Tính đến 31-12-2016, toàn quốc có hơn 19.500 hợp tác xã, thu hút trên 6,2 triệu thành viên tham gia, tăng khoảng 3,07% so với năm 2013 và các HTX đều tăng ở cả 3 khu vực kinh tế (công nghiệp - xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ); trong đó, HTX nông nghiệp chiếm trên 50%. Các hợp tác xã kiểu mới nhiều nơi trở thành hạt nhân trong tổ chức sản xuất, thúc đẩy việc giải quyết các vấn đề an sinh, cơ cấu lại ngành nông nghiệp, thích ứng biến đổi khí hậu và xây dựng nông thôn mới.

Kể từ khi Luật HTX có hiệu lực thi hành, giai đoạn 2013-2016 là giai đoạn các HTX tự điều chỉnh, thanh lọc, các HTX yếu kém, không hoạt động sẽ giải thể, hoặc chuyển sang hình thức khác phù hợp hơn. Trong giai đoạn này, số lượng HTX thành lập mới là 5.641 HTX nhưng số HTX giải thể lên tới 4.832 HTX, tổng số HTX tăng không nhiều và có xu hướng chững lại nhưng lại tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh; qua đó làm lành mạnh khu vực HTX, từng bước đưa các HTX hoạt động đúng bản chất là phục vụ thành viên. Doanh thu bình quân cùa một HTX năm 2016 đạt hơn 3 tỷ đồng/HTX, tăng gần 20%; lãi bình quân tăng từ 155 triệu đồng lên gần 197 triệu đồng, tăng khoảng 26,7%; thu nhập bình quân của một lao động thường xuyên trong HTX tăng từ 22,8 triệu đồng lên 31,3 triệu đồng, tăng 37,3%. Đồng thời, đóng góp của khu vực HTX vào GDP của cả nước khá ổn định, khoảng 4,0%. Ngoài đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế chung, các HTX còn đóng góp gián tiếp thông qua tác động tới kinh tế thành viên, HTX thành viên.

Tuy đạt được một số thành tựu nhất định, nhưng nhìn chung khu vực kinh tế tập thể, HTX vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế thể hiện ở cơ chế chính sách, tổ chức thực hiện, bản thân HTX và công tác thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kinh tế tập thể, HTX. Từ thực tiễn triển khai thực hiện Luật, các đại biểu dự Hội nghị cho biết thêm, một số địa phương vẫn chưa thấy rõ vai trò của hợp tác xã trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nên mới chỉ dừng lại ở chủ trương, chưa có chỉ đạo xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện, không có cơ chế chính sách hỗ trợ cho các hợp tác xã trong quá trình thực hiện. Đa số hợp tác xã có vốn ít, trang thiết bị lạc hậu, quy mô sản xuất nhỏ, chưa xây dựng được chuỗi liên kết. Khả năng huy động vốn của các hộ thành viên rất hạn chế, khó vay vốn trung hạn, dài hạn từ ngân hàng. Lợi ích kinh tế trực tiếp do hợp tác xã mang lại cho các thành viên chưa nhiều.

Đề xuất chính sách ưu đãi về thuế riêng cho HTX

Tại Đà Nẵng hiện có 105 hợp tác xã và 02 liên hiệp hợp tác xã; tăng 14 HTX, tương đương 15,4%, so với thời điểm 1-7-2013. Tại các HTX đang hoạt động có khoảng 8.200 thành viên và hơn 2.500 lao động thường xuyên với doanh thu trung bình của HTX năm 2016 là 3,5 tỷ đồng, lãi bình quân 147 triệu đồng/năm. Thu nhập bình quân của người lao động thường xuyên trong HTX tăng từ 24 triệu đồng/người/năm (năm 2013) lên 40 triệu đồng/người/năm (năm 2016). Trong những năm qua, Đà Nẵng đã triển khai nhiều chính sách nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, cụ thể như đã phê duyệt Đề án Phát triển kinh tế tập thể thành phố giai đoạn 2016 - 2020 với nhiều chương trình hỗ trợ cho các HTX, trong đó, thành phố bố trí kinh phí hỗ trợ thành lập mới với mức 25 triệu đồng/HTX và hỗ trợ chuyển đổi với mức 12,5 triệu đồng/HTX. Ngành NN&PTNT đã hỗ trợ hơn 1,5 tỷ đồng cho nhiều HTX cơ giới hóa nông nghiệp trong giai đoạn 2013 -2016, và hỗ trợ gần 300 triệu đồng cho các HTX mở rộng sản xuất và thị trường tiêu thụ. Đến nay, ngân sách thành phố đã cấp đủ 05 tỷ đồng vốn điều lệ cho Quỹ hỗ trợ phát triển HTX và đến cuối năm 2016, Quỹ đã giải ngân cho 05 HTX vay tổng số tiền 1,75 tỷ đồng.

Chủ tịch UBMTTQVN thành phố Đặng Thị Kim Liên chủ trì tại điểm cầu Đà Nẵng

Để công tác triển khai Luật HTX năm 2012 tiếp tục có hiệu quả trong thời gian đến, Đà Nẵng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành sớm có văn bản hướng dẫn về vướng mắc ở thủ tục giải thể bắt buộc đối với các HTX (đã tự ngừng hoạt động nhiều năm, các thành viên đã bỏ đi không thể liên lạc  được); hướng xử lý đối với các HTX ngưng hoạt động nhưng nợ đọng thuế lâu năm nên chưa thể làm thủ tục giải thể bắt buộc. Cùng với đó, đề nghị chỉ đạo các Bộ, ngành tháo gỡ khó khăn trong thủ tục cho vay vốn tại Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX do hầu hết các HTX nông nghiệp hiện không thể vay vốn mở rộng sản xuất từ Quỹ do không có tài sản thế chấp.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về đổi mới kinh tế tập thể, HTX Vương Đình Huệ nhấn mạnh yêu cầu giải quyết nợ đọng về văn bản hướng dẫn, đưa Luật HTX 2012 đi vào cuộc sống tốt hơn. Ông cho rằng “Chưa khi nào kinh tế tập thể, HTX kiểu mới được nhìn nhận, coi trọng và phát triển thuận lợi như hiện nay để khoả lấp khoảng trống nguồn cung sản phẩm, dịch vụ cho doanh nghiệp và liên kết sức mạnh của sản xuất cá thể, hộ gia đình”. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ KH&ĐT xây dựng chiến lược phát triển kinh tế tập thể, HTX đến năm 2030 để có định hướng, chính sách tổng thể, lâu dài, hướng đến mục tiêu có 15.000 HTX trong lĩnh vực vực nông nghiệp hoạt động hiệu quả. 

Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất chính sách ưu đãi về thuế riêng cho HTX để tạo điều kiện hỗ trợ HTX phát triển và xem xét quy định thuế thu nhập doanh nghiệp cho HTX chỉ bằng khoảng 70% so với doanh nghiệp nhỏ và vừa; nghiên cứu miễn thuế 2 năm đầu đối với HTX mới thành lập, hỗ trợ về thuế theo quy định trong thời hạn từ 3 - 5 năm, miễn thuế thu nhập cá nhân đối với phần thu nhập có được từ vốn góp của HTX, cập nhật trong sửa đổi luật thuế và một số luật trong năm 2018. Ông cũng yêu cầu Bộ Tài chính sớm hoàn thành nghị định về bảo hiểm nông nghiệp và tổng hợp kết quả xử lý nợ đọng, nợ xấu của các HTX (ước tới thời điểm này là 300 tỷ đồng) có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước để xóa nợ đọng cho các HTX, tạo điều kiện cho HTX có thể phá sản, giải thể hoặc có thể chuyển đổi được để lấy dư địa cho phát triển HTX kiểu mới tốt hơn. Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng phương án liên thông giữa thủ tục đăng ký HTX và đăng ký thuế, chủ trì phối hợp với các bộ, ngành có liên quan hướng dẫn xử lý tài sản không chia của HTX khi giải thể, chuyển đổi sang loại hình tổ chức khác, các quy định về đánh giá tài sản không chia khi đây là vấn đề hiện nay các HTX đang vướng mắc nhiều.

QUỲNH ĐAN